Visitors Counter

    18394
    Today4
    Yesterday46
    This_Week71
    This_Month986
    All_Days18394

    መዘከርታ

    የሰሲና 421 ታሪክ ሲታወስ

     

    የ ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ ሰራዊት ሃገሪቱን በሞላ እየተቆጣጠረ ወደ ርእሰ መዲናችን አዲስ አበባ እየተጠጋ በመጣበት ወቅት የ ኢ.ህ.ኣ.ደ.ግ መሪዎች አቶ መለስ ዜናዊ፣ ስዩም መስፍን በውድቀቱ ዋዜማ የሰላም ጥሪ ተቀብሎ በግንቦት 1983 ዓ/ም ለድርድር ከቀረበው ደርግ ተዘጋጅተው ነበር፡፡
    ይሁን እንጂ የደርግ ሰራዊት እጅግ ፈጣን በሆነ መልኩ እየፈረሰ ነበር፡፡ በተቃራኒው የ ኢ.ህ.ኣ.ደ.ግ ሰራዊት ድል በድል እየተጎናፀፈ ነበር፡፡ ሁኔታዎች በዚህ መልኩ እያሉ የ ኢ.ህ.ኣ.ደ.ግ አመራር የሆኑት አቶ መለስ ዜናዊና ስዩም መስፍን ድርድርን እየመሩ እያሉ መሪዎች ለድርድር ከኛ ጋር የተቀመጡት የደርግ ልዑካን ሰራዊታቸው እየተበተነና ለኢ.ህ.ኣ.ደ.ግ ሰራዊት እጁ እየሰጠ መሆኑን ገለፀላቸው፡፡ ከዚህ ቦኃላ አቶ መለስ ዜናዊና ስዩም መስፍን በለንደን ከተማ ሆነው አሁን በኢትዮጵያ የሽግግር መንግስት እንዲመሰረት መግለጫ ሰጡ፡፡ ይህ መግለጫም የዓለም መገናኛ ብዙሃን ማሰራጨት ጀመሩ፡፡ አቶ መለስ ዜናዊና ስዩም መስፍን መሃል አገር ውስጥ ካሉት የ ኢ.ህ.አ.ዴ.ግ መሪዎች በስልክ በመነጋገር እያሉ አዲስ አበባ የነበሩት የ ኢ.ህ.አ.ዴ.ግ መሪዎች አቶ መለስ ዜናዊና ስዩም መስፍን በፍጥነት ወደ ሃገር ቤት እንዲመለሱ ጠየቋቸው፡፡
    በዚህ ወቅት ወደ አገር ቤት የሚመለሱበት ሁኔታ አስመልክቶ መነጋገር ጀመሩ፡፡ በዚህ ሁኔታ እያሉ እኚህ መሪዎች ወደ አረፉበት ሆቴል አንድ አልፋታሕ እርዋ የተባለ ሱዳናዊ እንኳን ደስ አላቹሁ ሊላቸው መጣ፡፡
    ይህ ሱዳናዊ አልፋትሕ እርዋ የሱዳን መንግስት የደህንነትና የፀጥታ ሓላፊ እና የኢትዮጵያ ህዝብ ወዳጅና የ ኢ.ህ.አ.ዴ.ግ ደጋፊ ነበረ አቶ መለስ ዜናዊና ስዩም መስፍን ይህን ሰው ባገኙት ግዜ ወደ ሃገር ቤት በተሎ ሰለ መመለስ አጫወቱት፡፡
    ከዚህ ቦኃላ አልፋትሕ አንድ መፍትሄ አመጣ ከለንድን ወደ ሱዳን አብረው እንዲሄዱና ከሱዳን ወደ ኢትዮጵያ በግል ኣውሮፕላን ወደ አዲስ አባባ መብረር እንደሚችሉ ገለፀላቸው እነሱም በዚህ ሃሳብ ተስማሙ፡፡
    መለስ፣ ስዩምና አልፋትሕ እርዋን ከለንደን ተነስተው ካርቱም ደረሱ፡፡ በካርቱም የአልፋትሕ እርዋ ሰሲና 421 ጎልደን ኤግል 3 የተባለች አውውሮፕላን ተዘጋጅታ ጠበቀቻቸው በዚህች አውሮፕላን ተሳፍረው ጉዞ ወደ አዲስ አበባ ቀጠሉ፡፡ መለስ፣ ስዩምና አልፋትሕ እርዋ ከለንደን ወደ ሱዳን ሲጓዙ ሌላ ሰው አልነበራቸውም፡፡ ከሱዳን ሲጓዙ ግን ሌሎች ተጨመሩባቸው እነሱም
    1. ታጋይ ፍስሃ አፈወርቂ
    2. ታጋይ አባዲ ዘሞ
    3. ታጋይ ተፈራ ዋልዋ
    4. ሲዳናዊ ፓይለት አብደል ሓሚድን
    5. አልፍሬ ዓሊ ሚራሕ ነበሩ ፡፡

     

    ስለዚህ ይህች ትንሽ አውሮፕላን መለስ፣ ስዮምና አልፋታሕን ጨምራ ስምንት ሰዎች ይዛ ነው በራራ የጀመረችው፡፡ የዚህች አውሮፕላን ዋና አብራሪ ሱዳናዊ ሲሆን ረዳት አብራሪው አልፋትሕ ኣርዋ ነበረ፡፡
    ጉዞው ከካርቱም በሑመራ በኩል ነበረ አጀማመሩም በደህና መልካምና ነበረ፡፡ አዲስ አበባ ያሉ መሪዎች ደግሞ ይህችን አውሮፕላን መድረስዋን እየተጠባበቁ ነው፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ተፈጥሮ በነበረው አለመረጋጋት በረራው አቋርጦ የነበረበት ወቅት በመሆኑ ማንኛውም የአውሮፕላን እንቅስቃሴ አልነበረም፡፡ በመሆኑም ይህች ትንሽ ከሱዳን የምትነሳው አውሮፕላን ከሳምንታት በኃላ ለመጀመርያ ግዜ ነበር በቦሌ አየር ማረፍያ የምታርፈው፡፡
    ኢ.ህ.ኣ.ደ.ግ አመራሮች ይህች አውሮፕላን በምታርፍበት ወቅት አደጋ እንዳያጋጥም አስፈላጊው ጥንቃቄ በማድረግ እየተጠባበቁ ናቸው፡፡ ለደህንነት ሲባልም የኢትዮጵያ አየር መንግድ ሰራተኞች ይህች አውሮፕላን ከ ኬንያ ናይሮቢ የተነሳች እና የእርዳታ ሰራተኛች ይዛ የምትመጣ መሆንዋን ተነገሯቸዋል፡፡ ይህች ከካርቱም የተነሳችው ትንሽ አውሮፕላን ግን በመንገድ ላይ ሌላ ያልተጠበቀ አደጋ አጋጠማት በሰማይ ላይ እያለች የሞተር ነዳጅ የሚያስተላልፈው መስመር ድንገት በመዘጋቱ የቀኝ ሞተር መስራት አቆመ አብራሪው በበረራው ላይ አደጋ ተጋረጠ፡፡ በዚህም ምክንያት በአውሮፕላኑ በነበሩት ተሳፋሪዎች ትልቅ አደጋ አጠላባቸው፡፡ የአውሮፕላኑ ዋና አብራሪ እና አልፋትሕ በድንጋጤ ላብ በላብ ሆኑ፡፡ የሚዙትና የሚጨብጡት ኣጡ፡፡ ተሳፋሪዎችም በሁኔታው እጅግ ተደናገጡ፡፡ ይህች አውሮፕላን ወደ መሬት ትወድቃለች የሚል ስጋት በሁሉም ላይ ነገሰ ብዙ ሳይቆይ ግን እንኳን ደስ ያለን እንኳን ደስ ያለን ተዘግቶ የነበረው መስመር በራሱ በመከፈቱ ቆሞ የነበረው የአውሮፕላኑ የቀኝ ሞተር ተነስቶ ስራ ጀምሯውል ካሁን ቦኃላ ሊገጥመን የሚችል ምንም ችግር የለም አዲስ አበባ እናርፋለን የሚል መልካም ዜና ከአልፋትሕ እርዊ ተሰማ፡፡
    በአውሮፕላኑ የነበረው ፍርሃትና ስጋት በአንዴ ተገፈፈ ሁሉም በደስታ አንጨበጨቡ፡፡ ከጥቂት ግዜ ጉዞ በኃላ አዲስ አበባ ቦሌ አየር ማረፍያ ደረሱ፡፡ ታወሩ ተከፈተ አውሮፕላንዋም በሰላም አረፈች፡፡
    በቦሌ አየር ማረፍያ የነበሩት ኢ.ህ.ኣ.ደ.ግ አመራሮች በአውሮፕላንዋ የመጡትን ተጋይ ጓደኞቻቸው በደስታ ተቀበልዋቸው፡፡
    በአውሮፕላንዋ የነበሩት
    1. መለስ ዜናዊ
    • ነባር የ ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ ታጋይ
    • ነባር አመራር ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ አመራር
    • የ ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ ሊቀ ወንበር
    • የሃገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስተር የነበሩ
    2. ስዩም መስፍን
    • ነባር የ ህ.ወ.ሓ.ት መስራች
    • ነባር የ ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ ታጋይ
    • ነባር አመራር ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ አመራር
    • የ ህ.ወ.ሓ.ት ምክትል ሊቀ ወንበር
    • እስከ የሃገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስተርነት የደረሰ
    3. አባዲ ዘሞ
    • ነባር የ ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ ታጋይ
    • ነባር አመራር ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ አመራር

    4. ፍስሃ አፈወርቂ
    • ነባር የ ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ ታጋይ
    • የሃገሪቱ ከፍተኛ ዲፕሎማት
    • እስከ የፕሬዝዳንት ጽሕፈት ቤት ሓላፊ የደረሰ
    5. ተፈራ ዋልዋ
    • ነባር የ ህ.ወ.ሓ.ት \ኢ.ህ.ኣ.ዴ.ግ\ ታጋይ
    • እስከ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስተርነት የደረሰ
    6. አልፋትሕ እርዋ \ሱዳናዊ\
    7. አልፍሬ ዓሊ ምራሐ
    8. ሱዳናዊ ፓይለት አብዱል ሓሚድ

    Recalling the history of CESSNA 421


    By the time the EPRDF troop approached full occupation of the capital, Addis Ababa, a peace talk was arranged to take place in May 1991 G.C. in London between leaders of the EPRDF and representatives of the Dergue Regime, a regime which was on the brink of collapse. Hence, EPRDF leader Meles Zenawi and Seyoum Mesfin availed in London for the peace talk.
    Meanwhile, the Dergue troop started to fall apart while the EPRDF troop progressed victoriously.
    EPRDF lead persons Meles and Seyoum dealt this issue to the organizers of the peace talk and explained the falling apart of the Dergue troop and that the government is collapsing. With this, they questioned the necessity of the peace talk. As a result, the peace talk was cancelled.
    While in London, Meles and Seyoum declared to global media that the EPRDF will bring all political parties to the scenario and realize and representative transitional government.
    Due to the victorious progress of the EPRDF troop, communications between Meles and Seyoum in London and the EPRDF leadership in land demanded indicated the need for immediate return of Meles and Seyoum to the Capital Addis. Meles and Seyoum started to deal on how to get back to Ethiopia immediately. It is at this time they met a long time friend, supporter of the armed struggle against the Dergue, Intelligence and Security Chief of Sudan , Sudanese General Elfatih Erwa. Al Fatah expressed his happiness on the victories. Meles and Seyoum thanked Elfatih and discussed their urgent need to return to Ethiopia. Elfatih Proposed that, he joins them in a flight to Khartoum and that they fly from Khartoum to Addis in his private. They all agreed on the proposal. Meles, Seyoum and Elfatih Erwa reached Khartoum and took off for Addis Ababa, in the CESSNA 421 GOLDEN EAGLE III aircraft, this time with five more passengers on board. The other five were;

    1.  Freedom fighter Fesseha Afewerki
    2.  Freedom fighter Abadi Zemo
    3.  Freedom fighter Tefera Walewa
    4.  Al Fre Ali Mirah and
    5.  Abdel Hamid Pilot

    A Sudanese Capitain was operating the small aircraft while General Elfatih Erwa was the copilot. Members of the EPRDF leadership, in Addis Ababa, Bole Airport, eagerly await the arrival of the aircraft, the airport, due to the unstable conditions was not in service. If successful, the landing of the CESSNA is going to be the first one in many weeks.
    All precautions were taken for a better landing of the CESSNA at ground. For security matters, the workers at the bole international Airport were informed that the CESSNA has aid workers on board and that it departed from Nairobi, Kenya.
    While on air a dangerous situation prevailed. The aircraft went into a deadly situation because of a malfunctioning gas line at the right wing engine. The right wing engine failed. This shed the spirit of fear and death. The captain and the copilot got shocked. All passengers knew what was going on and were all sure that they will shortly lose height and crash. This created the worst tension that can happen in flights.
    Moments later, the passengers heard the following words of General Elfatih, "Congratulations! Congratulations! Congratulations! The gas passage is open now. It is functioning well. We are safe! We are safe! We shall land in Addis nice and safe! "
    The tension inside the aircraft was cleared. All passengers expressed the happy feelings by clapping. After some hours of flight, the CESSNA landed at bole international Airport in Addis Ababa. The passengers were welcomed by the awaiting members of leadership of EPRDF at Bole.
    The passengers and crew in the CESSNA were;
    1. Meles zenawi
    Freedom Fighter TPLF/EPRDF
    Long time leader of TPLF/EPRDF
    Chairman of TPLF/EPRDF
    Served as the Prime Minister of Ethiopia
    2. Seyoum Mesfin
    Founding member of TPLF
    Freedom Fighter TPLF/EPRDF
    Long time leader of TPLF/EPRDF
    Deputy Chairman of TPLF/EPRDF
    Served as the foreign Affairs Minister

    3. Abadi Zemo
    Freedom Fighter TPLF/EPRDF
    Long time leader of TPLF/EPRDF
    4. Fisseha Afewerki
    Freedom Fighter TPLF/EPRDF
    Diplomat
    Chief, office of the President
    5. Tefera Walwa
    Freedom Fighter EPDF/EPRDF
    Served as Deputy Prime Minister
    6. General Elfatih Erwa
    7. Al Fre Ali Mirah
    8. Abdel Hamid the Pilot

    / source mekele university /

    ሶርዶ !!
    ***&***
    ብ1976 ዓ/ም ህወሓት ኣብ ሰርዶ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ሰራዊት ፀላኢ መጥቃዕቲ ክትፍንው ወሲና። ነዚ ዝተዳለወ ሰራዊት ህወሓት ኣርባዕተ መደበኛ ሓይልታት፣ ሓንቲ ጋንታ ኮማንዶ፣ ከምኡ እውን ካብ ስለላ፣ ሃንደሳ፣ ሓኻይምን ጋራዥን ሓንቲ ሓንቲ ጉጅለ ዘጠቓለለ ነይሩ። ናብቲ ተልእኾ፣ ጠቕላላ 500 ዝኸውን ሓይሊ ሰብ ተሰለፈ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ናይዚ ወፍሪ ኣዛዚ ድማ ብፃይ ስዓረ መኮነን እዩ። ኣናእሽተይን ዓበይትን መራኸብቲ ሬድዮታት እውን ድሉዋት ኮና። ነዚ ሓይሊ ሰብ ዝኸውን ስንቅን ዕጥቅን ዝፀውራ ድማ 32 ኣግማል እየን። ብድሕሪ እዚ ምድላው፣ ምሸት ዕለት ትሸዓተ ነሓሰ 1976 ዓ/ም ብመሪሕነት ሰዓረ መኮነን ጉዕዞ ካብ መዋፈሪ መጋለ ናብ ሰርዶ ተጀመረ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ሰርዶ ኣብ ሞንጎ ሚለን ዓሰብን እያ ዘላ። ካብ ዋና ፅርግያ ዓሰብ ከባቢ 10 ደቓይቕ ንውሽጢ እትው ኢልካ ትርከብ ከተማ እያ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ዕላማ እቲ ጉዕዞ፣ ኣብ ሰርዶ ንዝነበረ ሰራዊት ደርግ ምጥቃዕን ንመስመር ዓሰብ ምብታኽን እዩ። ነቲ ዓቢ ተልእኾ ውድብ ዝሓዘ ነዊሕን ከቢድን ጉዕዞ ድማ ተጀመረ። ወጋሕታ ዕለት 11 ኣብ ቴሩ ዝተብሃለ ቦታ በፀሑ። ኣብኡ ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ምፅናሕ፣ ዕለት 12 ጉዕዞኦም ቀፀሉ። ንብፅባሒቱ ከዕርፍሉ ኣቐዲሙ ተነፂሩ ኣብ ዝነበረ ቦለታ ዝተብሃለ ቦታ ኣተው። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ክሳብ ሽዑ ብዘይካ ብፃይ ሰዓረን ኣባላት ጉጅለ ስለላን ብዛዕባ ዕላማ እቲ ጉዕዞ ዝፈልጥ ኣይነበረን። ኣብኡ ግና ኣዛዚ እቲ ወፍሪ ዝኾነ ብፃይ ሰዓረ መኮነን ንመራሕቲ ሓይሊ ግልፂ ገበረሎም። ብድሕሪ እዚ ናብ ቀፃሊ ጉዕዘኦም ተበገሱ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ብመሰረት እቲ ምድላው፣ ካብ ቦለታ ተበጊሶም ዕረፍቲ ዝወስዱሉ ቦታ መልክዐ እዩ። ሽዱሽተ ስዓታት ዝኣክል ምስ ተጉዓዙ ግና ሃሩር ስለ ዝሓየለ መልክዐ እንተይበፅሑ ዘይተሓሰበ ዕረፍቲ ምውሳድ ግድን ኮይኑ፤ ኣብ ሲቡ ዝተብሃለ ቦታ ውዓሉ። በዚ ድማ መልክዐ ካልአይቲ መዕረፊት ክትኮን ተሓሲቡ ዝነበረ ሳልሰይቲ መዕረፊት ኮነት። መልክዐ ካብቲ ከባቢ ዝተፈለየት እያ። ራሕስን ኣእዋምን ዘለዋ፣ ፅቡቅ ንፋስን ማይን ዝርከበላ ቦታ እያ።
    ~ ~ ~ ~ ~ 
    ካብዚ ዝነቐለ ብፃይ ስዓረ መኮነን ‘’ኣብ ምድረባዳ እትርከብ ገነት ኢሉ ከምዝገለፃ ብፆት ይዛረቡ ። ካብኡ ቀፂሎም ናብ ሰርዶ 15 ስዓታት ክሳብ ዝጓዓዙ ማይ ዝበሃል ኣይረኸቡን። እዚ ብሓላፊ ጉጅለ ስለያ እቲ ወፍሪ ዝኾነ ብፃይ አረጋዊ መሪሕነት ቅድም ኢሉ
    ዝተፀንዐ እዩ። ብፃይ ኣረጋውን ኣዛዚ እቲ ወፍሪ ብፃይ ስዓረ መኮነንን ኣብ ከቢድነት እቲ ጉዕዞ ምስተረዳድኡ ቅድመ መፍትሕታት ተቐመጡ። ሓንቲ ጋንታ ዝተፈላለዩ ተልእኾታት ሒዛ ኣብ መልክዐ ክትፀንሕ ተገበረ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    እቶም ዝተውሃብዋ ተልእኾታት ድማ ነታ ማይ ፀላኢ ከይሕዛ ምሕላው፣ ከም መማእኸሊት ኮይና ነቲ ወፍሪ ኣብ ራያ ኾይኑ ብላዕለዋይነት ይከታተሎ ምስ ዝነበረ ብፃይ ታደሰ ወረደን ናብ ሰርዶ ዝወፍር ዘሎ ዋና ኣሃዱን ብሬድዮ ክተራኽብ፣ ከምኡ እውን ኣብ ጉዕዞ ከቢድ ፀገም ማይ እንተደኣ ኣጋጢሙ ማይ ሒዛ ክትረድእን ወዘተ ዝብሉ እዮም። ከምዚ ዝበለ ምውዳድ ምስ ተገበረ ዕለት 15 ነሓሰ ከባቢ ስዓት ትሸዓተ ድሕሪ ቐትሪ ካብ መልክዕ ጉዕዞ ተጀመረ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ኣብ መልክዐ ፀኒሕኻ ናብ ኣንፈት ሰርዶ ምጉዓዝ፣ ካብ ገነት ናብ ሲኦል ከም ምኽያድ እዩ፤ ኣንፈት እቲ ጉዕዞ ናብ ሓያል ሃሩርን ማይ ዘይብሉ ከባብን ስለዝኾነ። ካብኡ ቀፂሎም ከዕርፉላ ዝተሓረየት ቦታ “ሕራይ ጋፍራ” እያ። ብፆት ካብ መልክዐ እናረሓቑ እንትኸዱ፣ ናብ ባዕላ ናብ ፀሓይ ዝኣተዉ ክሳብ ዝመስሎም ክቆፃፀርዎ ብዘፀግም ሃሩር ተለብለቡ። ሓይሊ ሙቖት ዝፈጠሮ ወርወርታ እቲ ኸባቢ
    ተሰኽቲቱ ዝፈልሕ ማይ ዘርእዮ ምንቅስቓስ እዩ ዝመስል። ኣብ ርእሲ እቲ ሃሩር ድማ ማንዳ ዝበሃል መሬት ዓፋር ተቐበሎም። ማንዳ
    ብእሳተ ጎመራ ዝተቓፀለ ተዋጋኣይ መሬት እዩ። ኣብ ጉዕዞ ማንዳ ኣእጋር ተጋደልቲ ደም ቲፍቲፍ ክብሉ ተገደዱ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    እቲ ቦታ ንኣግማል እውን ኣዝዩ ኣፀገመለን። ክቕርቀራን ክወድቃን ጀመራ። እዚ ድማ ንምቁርራፅ ሓይልታት ምኽንያት ኮይኑ ነይሩ። መንገዲብተደጋጋሚ ምስሓት እውን ካሊእ ዝነበረ ፀገም እዩ። ድሕሪ እቲ ከቢድ ድኻም፣ ሃሩርን ፃምእ ማይን ኣብ ሕራይ ጋፍራ በፅሑ። ኣብኡ ዝተወሰነ ዕረፍቲ ወሲዶም ድማ ስኖም ለኺቶም ንቕድሚት ምጉዓዞም ቀፀሉ። ወዮ ዘይስኮኑ ኾይኖም እምበር ኣብ ልዕሊኦም ዘጋጥም ፈተና እውን ኣየቋረፀን። ኣብ ዕጥቂ ሓደ ተጋዳላይ ዝነበረ ቦንቧ ሃንደበት ተተኮሰ። በዚ ድማ ሓደ ብፃይ ተሰዊኡ ሓደ ይቖስል። ድሕሪ እዚ፣ ነቲ ዝተሰውኦ ቐቢሮም ነቲ ዝቖሰለ ዝድግፉ ሓደ ሓኪም ዝርከቦም 12 ብፆት ይምደቡ። መተሓባበሪኦም ወዲ ኣሰሩ ዝበሃል ብፃይ እዩ።
    ~ ~ ~ ~ ~ 
    እቶም ዝተመደቡ ብፆት ዝተብሃልዎ ገበሩ። ይኹን እምበር 12 ብፆት ዝሓዘት መስርዕ ድሕሪ ተልእኾኣ ምፍፃማ፣ ምስቲ ዋና ኣሃዱ ክትራኸብ ኣይከኣለትን። ብምኽንያት ዋሕዲ ሓበሬታ መንገዲ ስሒታ ጠፈአት። ኣብዚ እዋን ክልተ ብፆት ብሃሩርን ፃምእ ማይን ተሰኒፎም ወደቑዋ። እቶም ካልኦት ደኺሞምን ነቶም ብቦንባ ዝቖሰሉ ብፆት ተሰኪሞም ስለ ዝነበሩ ካሊእ ዝድግፍሉ ዕድል ኣይነበሮምን፤ ውሽጦም እንዳሓዘነ ገዲፈሙዎም ቀፀሉ። ኣብ ጉዕዞ እንዳሃለው ድማ እቲ ዝቖሰለ ብህይወቱ ሓለፈት።
    ~ ~ ~ ~ ~ ~
    እቶም ተሰኪሞምዎ ዝነበሩ ብፆት በቲ ኩነታት እንዳሓዘኑን እንዳሓረኑን ንዕኡ ቀቢሮም ጉዕዞኦም ንቕድሚት ገበሩ። ድኻም እንዳሓየለ፣ ሃሩር ፀሓይ እንዳበርተዐ፣ ፃምእ ማይ እንዳገደደ ኸደ። በዚ ድማ ካልኦት ክልተ ብፆት እውን ወደቑ። ነዳድ ፃሓይ ሰርዶ ደቂ ሰባት ክስከምዎ ካብ ዝኽእሉ ንላዕሊ ተፈጥራዊ ሓይሊ ኣለዎ። ስለ ዝኾነ እቶም ኣብታ መስርዕ ዘለዉ ተጋደልቲ በቲ ዘጋጥም ዝነበረ ተፈጥራዊ ሓደጋ እንዳተሰነፉ ክወድቁ ግድን ነይሩ። ብኸምዚ እንዳተንጠባጠቡ ኣብ መወዳእታ ካብቶም 12 ብፆት ሰለስተ ጥራሕ ተረፉ። ሰለስተ ምስተረፉ እውን ነቲ ዋና ኣሃዱ ኣይረኸብዎን። ብፆት እቲ ዋና ኣሃዱ እውን ደኺሞም እዮም። እቲ ዝገደደ ሃሩር ድማ ይቕፅል እዩ ዘሎ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ጎረሮ ብፆት ብፃምእ ማይ ነቒፁ እዩ። ብዙሓት ብፆት መንገዳ መንገዲ ወደቑ። ብኸምዚ እንዳተንጠባጠቡ ናብ ሰርዶ ተፀግዑ። ኣብኡ ማይ ስለዝነበረ ንምስታይን ንምሕፃብን ዕድል ረኸቡ። ከባቢ ስዓት ትሸዓተ ድሕሪ ቐትሪ ምስ ኮነ እቶም መራሕቲ ኣሃዱታቶም ፈተሹ። ካብተን ዝነበራ ሓሙሽተ ሓይልታትን ሓንቲ ጋንታን፣ እቲ ሓንቲ ሓይልን ሓንቲ ጋንታን ዝግመት ተጋዳላይ ጥራሕ ድኻሙ ተፃዊሩ ንምውጋእ ዝኽእል ኮይኑ ተረኸበ። ምኽንያቱ እቶም ካልኦት ብፆት ገሊኦም ተሰዊኦም፣ ገሊኦም ጠፊኦም / ተንጠባጢቦም/ ዝበዝሑ ድማ ኣዝዮም ደኺሞም እዮም። ስለ ዝኾነ በቶም
    ውሑዳት ተጋደልቲ ኣብ ከተማ ሰርዶ ዓሪዱ ዝነበረ ሓይሊ ፀላኢ ከጥቅዑ ወሰኑ።
    ~ ~ ~ ~ ~ ~
    ኣብ ሰርዶ ዘሎ ሰራዊት ፀላኢ ብናይ ደርጊ ኣፀዋውዓ ሓደ ሻምበል ይኸውን። ሓደ ሓይሊ ማለት እዩ። ግን ድማ ዝተደላደለ ቦታ ሒዙ ዝዓረደ ስለ ዝኾነ፣ ከቢድነቱ ልዕሊ ቁፅሩ ከም ዘኾነ እዩ ተገሚቱ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ኵናት ሰርዶ ተጀመረ። ወዮ ብድኻምን ፃምእ ማይን ዝተጠቐዐ ተጋዳላይ ህወሓት ብዝገርም ፅንዓት ኣብ ውሽጢ 10 ደቓይቕ ነታ ከተማ ተቖፃፀራ። ሽዱሽተ መኻይን ፀላኢ ተማረኻ። ኣብ መንጐ እዚ ግና ዘይተፀንዐ ኣየር ወለድ ብርጌድ ደርጊ ኣብ ጥቓ ሰርዶ ከምዘሎ ተፈለጠ። ኣብቲ ቅፅበት፣ እዚ ኣየር ወለድ ታንክታን ሚንጥዓትን ኣሰሊፉ ናብቶም ተጋደልቲ ኣቕነዐ። ኣብዚ እዋን ዝነበረ መማረፂ ምንስሓብ እዩ። ብፆት ሽፌራት ስለ ዝነበሩ ነተን ዝተሃጀማ መኻይን ሒዝካ ንምውፃእ ተፈተነ። እቲ መሬት ሓሸዋ ስለዝኾነ ግና ኣይተኽኣለን። ዝነበረ መማረፂ ምቅፃል እዩ። ነተን ኣርባዕተ መኻይን ኣቃፂሎምወን። እተን ሰለስተ ግና ከይተቓፀላ ፀላኢ ስለ ዘርከበ እቶም ብፆት እንዳተኸላኸሉ ኣንሰሓቡ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    እዚ ኹሉ ሃሩርን ድኻምን ተፃዊርካ በታ ክትሓልፍ ቁሩብ ዝተረፈታ እስትንፋስ ብፅንዓት ምስ ዓቢ ሓይሊ ገጢምካ ክስኮን ምግባር ከቢድ እዩ፤ ተጋደልቲ ህወሓት ግና ፈፂመምዎ። ጥንካረ ህወሓትን ሰራዊታን ኣብ ምድረ በዳ እንተይተረፈ ተራእዮም፤ ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐስ ሰራዊት ደርግ ንሓዋሩ ኣብ ስግኣትን ወጥርን ክኣቱ ገይረምዎ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ካብኡ ንደሓር ዝተርፍ ናብ መዋፈሪ ምምላስ እዩ። ካብታ ኣብ ጥቓ ሰርዶ ዘላ ዒላ መጠባበቒ ማይ ክተሓዝ ተገበረ። መምለሲ መንገዲ እቲ ብፆት ዝተሰውኡሉ ብእሳተ ጎመራ ዝተለብለበ መሬትን ሃሩርን እዩ። መልሲ ጀሚሮም። ኣብ ጉዕዞ መልሲ እንዳሃለዉ ዝሰምዕዎ ተኹሲ ግና ኣብ ዘዘለዉዎ ደው ክብሉ ገበሮም። እንተኾነ ኩነታት እቲ ተኹሲ ናይ ብፆቶም ምዃኑ ንምርዳእ ኣይተፀገሙን። ካብቶም ናብ ሰርዶ እንትጉዓዙ ዝጠፍኡ ክኸኑ ከም ዝኽአሉ ገመቱ። ዉሱናት ብፆት ኣንፈት እቲ ተኹሲ ሓልዮም ብምኽያድ ዘረጋገፅዎ እውን ንሱ እዩ። ካብቶም ብቦንብ ዝተወቑዑ ብፆት ክቐብሩን ክስከሙን ዝተረፉ 12 ብፆት፣ እቲ መተሓባበሪኣ ወዲ ኣሰሩ፣ ብርሃኑ ዝተብሃለ ብፃይ ሓኪም መሓመድ ራጃን ጠቕላላ ሰለስተ ጥራሕ ወዲቖም ኣብ መሬት እንዳተንከላለዉ ረኸብዎም። እቶም ካልኦት ግና ብፃምእን ሃሩርን ተሰዊኦም እዮም።
    ~ ~ ~ ~ ~
    “…ሰርዶ ጉዳም
    ሰርዶ ኮዳም
    ዳግም ሓኸፈን - ዳግም ደሮም….“
    “…..ላዕሊ ታሕቲ ጓህሪ፣ ሃልሃልታ ዳሜራ
    ወዝ፣ ረሃፅ የለ፣ ሰውነት ቀምሪራ
    መንኣስ ሓፍቲ ሲኦል፣ ኣብዚ
    ተፈጢራ”
    ዝብል ብፃይ ጋዜጠኛ በርሀ ሃይለ ንሰርዶ ዝፀሓፎ ግጥሚ እዩ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ተጋደልቲ ህወሓት ዝኸፈልዎ መስዋእቲ እምበኣር እዚያት እውን ተሓዊስዎ እዩ። “ይገለፅ”እንተተባሂሉ ድማ ክብደቱ ካብዚ ንላዕሊ እዩ።ጅግንነት ተጋደልቲ ህወሓት ንኢድዩ፣ ጀብሃ፣ ኢህኣፓን ደርግን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ነዞም ከበድቲ ፈተናታት ተፈጥሮ እውን ዝበደሀ እዩ። ኣብ ኣመንቲላ፣ ደሮምን ሰርዶን ዝነበሩ ፈተናታት ተፈጥሮ ከም ኣብነት ተጠቒሶም እንበር ን17 ዓመታት ዝኣክል ኣብ ኩሎም ሕጓታት ቃልሲ ዝነበረ እዩ። ጀጋኑና ግና ክሳብ መወዳእታ ብፅንዓት እንዳተቓለሱ፣ ሓደ እንትወድቕ ብቲ ካሊእ እናተተክኡ ብመስተንክር ፅንዓቶም ነዚ ኹሉ ፈተናን ሕልኽላኽን በዲሆምዎ።   ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንጀጋኑና!

    sordo

     

    መዝሙር ፅንዓት ህዝቢ ትግራይ

    ዘይንድይቦ ጎቦ ዘይንሰግሮ ሩባ ፍፁም ወይከ የለን፣
    መስመር እዩ ሓይሊና ህዝቢ እዩ ሓይሊና ወይከ ኣይንስዓርን!!

    ሃሩር ፀሓይ ነዳድ ሆቦብላ ማይ በረድ፣
    ማይማይ ትበል ነብሲ ኣብ ጀቕጀቕ ትረግረግ፣
    ደንጎላ ንተርኣስ በዓቲ ይኹን ቤትና፣
    ለይትን ቀትርን ጉዕዞ ይድከም ይጥመየና፣
    መስመር እዩ ሓይልና ህዘቢ እዩ ሓይልና ወይከ ኣይንስዓርን!!

    ዘይንድይቦ ጎቦ ዘይንሰግሮ ሩባ ፍፁም ወይከ የለን፣
    መስመር እዩ ሓይሊና ህዝቢ እዩ ሓይሊና ወይከ ኣይንስዓርን!!

    ንከበብ በዛብእ መሬት ይፅበበና፣
    ኣብ ስጋና ይቀርቀር ኣስናን ፀላእትና፣
    ስጋና ንኣሞራ ደምና ውሑጅ ይኹን፣
    ኣዕፅምትና ይድቀቅ ሕሩጭ ኾይኑ ይበተን፣
    መስመር እዩ ሓይሊና ህዝቢ እዩ ሓይሊና ወይከ ኣይንስዓርን!!

    ዘይንድይቦ ጎቦ ዘይንሰግሮ ሩባ ፍፁም ወይከ የለን፣
    መስመር እዩ ሓይልና ህዝቢ እዩ ሓይልና ወይከ ኣይንስዓርን!!

    ናፓሌም ምስ መርዛም ጋዝ ፋሽሽታዊ ነዳድ፣
    ሚሊየን ቁምቡላታት ኣብ ቅድሜና ይንጎድ፣
    መስዋእትን መቑሰልትን ክሳራታት ንኽፈል፣
    ዝኸፍአ መከራ ውዲታት ይፍተልተል፣
    መስመር እዩ ሓይሊና ህዝቢ እዩ ሓይሊና ተዓወቲ ኢና!!
    መስመር እዩ ሓይሊና ህዝቢ እዩ ሓይሊና ተዓወቲ ኢና!!
    መስመር እዩ ሓይሊና ህዝቢ እዩ ሓይሊና ተዓወቲ ኢና!!

    የትግራይ ህዝብ ትጥቅ ትግል  መዝሙር

    የማንወጣው ተራራ - የማንሻገረው ወንዝ ፍፁም ምንም የለም፤
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን ከቶ አንሸነፍም፡፡

    ውሽንፍር በረዶ - ፀሐይ ሃሩር ንዳድ ፣
    ነብስም በውሃ ጥም - በረግረግ ብትዋጥ፤
    ድንጋይ ትራሳችን - ዋሻውም ቤታችን ይሁን፣
    ሌትና ቀን ‘ ንጓዝ - ይድከመን ይራበን፤
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን … ከቶ አንሸነፍም!!

    የማንወጣው ተራራ - የማንሻገረው ወንዝ …. ፍፁም ምንም የለም፤
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን …. ከቶ አንሸነፍም!!

    በጅቦች እንከበብ - መሬትም ትጥበበን፣
    የጠላቶቻችን ጥርስ - ይቀርቀር በስጋችን፣
    ስጋችን ላሞራ - ደማችን ጎርፍ ይሁን፣
    አጥንታችን ይድቀቅ - ዱቄት ሆኖ ይበተን፣
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን… ከቶ አንሸነፍም!!

    የማንወጣው ተራራ - የማንሻገረው ወንዝ …. ፍፁም ምንም የለም፤
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን …. ከቶ አንሸነፍም!!

    ናፓል ከመርዛም ጋዝ - የፋሽስቶች ንዳድ፣
    እልፍ አዕላፍም ቦምቦች - በፊታችን ይንጎድ፣
    መስዋእትና መቁሰል - ኪሳራዎች ንክፈል፣
    የከፋ መከራ - ተንኮልም ይፍተልተል፣
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን …አሸናፊዎች ነን!!
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን …አሸናፊዎች ነን!!
    መስመር ነው ሃይላችን - ህዝብ ነው ሃይላችን …አሸናፊዎች ነን!!

     

    ረጊፅክዮ ዘለኺ መሬት …!

    ተጋዳላይ ገረንችኤልን (ብርሃነመስቀል) ብፆቱን ዝነበሩላ ሓይሊ 22, ብሽሾ ሰራዊት ኢዱ ኣብ ሓኽፈን ተኸቢባ። ተጋደልቲ ስረ ኣፅኒዖም ብፅንዓት ተቓሊሶም።ክዋጉኡለን ዝዋዓሉ ጥይት ዝወዳኣ ብረታቶም መስፍናውያን ኢዱ ምእንታን ከይጥቀሙለን ሰይሮም ብእምኒ ክሳብ መወዳእታ ተዋጊኦም፣ በጃ ህዝቢ ተሰዊኦም።

    ፅባሕ ኲናት ሓኽፈን ሓይሊ 73 ብፆቶም ንኽቐብሩ ናብቲ እምባ ይድይቡ። ናይ ብፆቶም ሬሳ ስኢኖም ኣብቲ ከባቢ ንእሽተይ ሕብይብይ ምስበሉ ናብ ሰለኽለኻ ገፅ ኣብዝነበረ ጎልጎል ህዝቢ ተኣኪቡ የማነ ፀጋም ክብል ምስራኣዩ ናይዞም ብፆት ሬሳ ካብ ሰለኽለኻ ናይ 20 ደቒቓ መገዲ ኣብ ዝርከብ እምባ ፅሕዲ ኣብ ዘሎ ሜዳ ህዝቢ ይቐብሮም ምህላዉ ተረዲኦም፣ ናብቲ ቦታ ምውራድ ይጅምሩ። ተጋዳላይ ተ.ሓ.ህ.ት ብዘድንቕ ጅግንነት ዝተዋጋኣሉ ቦታ እንዳራኣዩ ፣ናይ እምባፅሕዲ ውግእ ናይ መስዋእቲ መጋረጃ መጀመርታ ዝኸፈተ ብፃዮም ወዲ ዓጋቲ ዝወደቐሉ እግሪ መገዶም ሪኦም ናብቲ ብዓቢ ሓዘን ተዋሒጡ ናይ ብፆቶም ሬሳ ይቐብር ናብ ዝነበረ ህዝቢ ይሕወሱ። ናይ ውሽጦም ጓህን ሕርቃንን ሸፊኖም ፣ ብደም ተፀይቖም ዘይንሶም ዝመሰሉ ንራህዋ ውፁዓት ዝተሰዉኡ ብፆቶም እንዳቐበሩ ስሚዒቶም ምቑፅፃር እንዳኣበዮም ተሓቢኦም ዝበኽዩ ገሊኦም ካኣ “መስዋእቲ ጉቡእ እዩ” እንዳበሉ ነቲ ብዓቢ ተዋሒጡዝነበረ ሓፋሽ እንዳኣበዱ ምቕባር ይቕፅሉ።መሳፍንቲ ኢዱ ብዓወት ሰኺሮም ናብ ሽረ ኣትዮም ኢዱ ዘይገበረቶ ገይራ እንዳበሉ፣ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ዓቕሚ ከምዘለዋ ኣምሲሎም ብዓቢኡ ምውራዮም ይቕፅሉ።እከለ ቀንዲ ዝባሃል ካብ መራሕቲ ተሓህት ተቐቲሉ፣ መሬት ንባዓል መሬት ገዛ ንባዓል ገዛ’ያ ተባሂሉ..ወዘተ ዝኣመሰሉ ዘረባታት ይጋፍሑ። ደቁ ዝተጋደሉ ነባራይ ከተማ ሽረ በዚ ወረ ይሰግእ።

    ኢዱ ዝነዝሕዎ ወረ ስግኣት ዝኣተዋ ኣዶ ብርሃነመስቀልን ሓፍቲ ሓየሎም ኣርኣያን ወ/ሮ ኣምሳሉ ኣርኣያ ብዓቢ ሓሳብ ተዋሒጣ እንትትክዝ ኣብ ናይ ሽረ ኣውቶብስ መዕረፊ መኪና እንዳተፀበየት ትረአ። ብናይ ኢዱ ወረታት ተስፋ ከይቆረፀት “ወደይ ብሂወት ክረኽቦ እየ” ኢላ ፅንዓት ተቐኒታ ንሰለኽለኻ ተበገሰት። ኣብ መኪና ሓጂ ዓብዱ ተሰቒላ እንዳተጓዓዘት ሓደ ሓደ ጊዜ ዕምት፣ ሓደ ጊዜ ፍጥጥ፣ ሓደ ጊዜ ናብ ዓቢ ሓምቢስካ ዘይትዘልቆ ባሕሪ፣ ሓደ ጊዜ ሕማቕ ሓደ ጊዜ ፅቡቕ እንዳተራኣያ ናይ ወላድ ከብዲ ኮይንዋ ኣብ ዓቢ ድቃስ ኣይትብሎ ጋህዲ፣ ሓሳብ ኣይትብሎ ሕልሚ ተዋሒጣ እንዳተጓዓዘት ሰለኽለኻ ትኣትው። ካብ መኪና ወሪዳ ንሓንቲ ኣብ ሰለኽለኻ ትነብር ፈታዊታ “ማሓዛይ..ተጋደልቲ ዘለውዎ ከባቢ ትፈልጣ’ዶ? ናይቲ ወደይ ወረኸ ሰሚዕክን’ዶ?” ኢላ ትሓታ።

    ዓርካ ናይ ወዳ ኩነታት ከምዘይሰመዐት፣ ተጋደልቲ ኣበይ ከባቢ ምህላዎም ብውሽጣ ዘሎ ናይ ሓዘን ስምዒት ንምሕባእ ኢላ ካብ ውሽጢ ዘይመፀ ፍሽኽታ ገይራ ክምስ እንዳበለት ትሕብራ።ብዙሕ ከይፀነሐት ዘንቢላ ኣንጠልጢላ ናብቲ ተጋደልቲ ዘለዎ ቦታ ካብ ሰለኽለኽ ተበጊሳ ሩባ ሩባ ጉዕዞኣ ትጅምር። ኣምላኽ ብሓቂ ምስ ወደይ ክተራኽበኒ ዲኻ ? እንዳበለት ብሓደ ገፅ ንክልተ ዓመት ኣቢሉ ዝተፈለያ ወዳ ሓቚፋ ንክትስዕም እንዳተራኣያ ብካልእ ገፅ ካኣ ብርሃነመስቀል ምስ ሓየሎም ኣኩኡ ንሜዳ ክወፅእ እንዳተዳለዉ እንዳዘከረት “ብርሃነመስቀል..ዘይንስኻ ካልኣይ ሳልሳይ ዘይብለይ በይነይ ደርቢኻኒ ክትከይድ? ጨኪንካለይ ?” ኢላ እንዳበኸየት ክትዛረቦ ከላ።ናይ ፍቕሪን ናፍቖትን ስሚዒቱ ዝገልፅ ንብዓት ኣብ ዓይኑ መሊኡ ቅድሚ ዘረብኡ ቀዲምዎ ከይከይድ ዓይኑ ፍጥጥ እንዳበለ።

    “ ኣደይ ማዓረይ ዘይኣነ ውላድ ዘይብልኪ ከም ወድኽን ንእሽተይ ሓውክን እንዳራኣኺ 9 ወርሒ ኣብ ከርስኺ ዳሓር ‘ውን ኣብ ሑቕፈኺ ተሰኪምኪ ንባዕሉ ሰብ ኮይኑ ንዓይውን ሰብ ክኾነኒ እዩ ኢልኪ ዝሓብሓብክኒ፣ ሓዳር ገይረ ጐጆ ወፂአ ሓቚፍኪ እትስዕምዮ ውላደይ ክትረኽቢ ብዓቢኡ ትምነዪ ምንባርኪን ናዓይ ኣምሂርኪ ግርማን ማዕረግን ክኾነልኪ ትፅበዪ ከምዝነበርኪን ብርሃነ መስቀል ወድኺ ሓቀኛ መንነተይ ኣብ ምፍጣር ዘሕለፍክለይ ዕዳ ዓቢን ከቢድን እዩ። ዕዳኺ‘ውን ይኸብደኒ ስለዝነበረ ለይቲን ቀትርን ኢለ ናትኪ ዕዳ ክምልስ ትምኒተይ ዓቢ’ዩ ነይሩ። … ህዝቢ ትግራይ ብመዝመዝቲ ደሙ እንዳተማፀየ ብዘስካሕክሕ ግፍዕታቶም እንዳተረሸነ እንዳተኣሰረ ብሰንኮም ክንደይ ህዝቢ እንዳተሰደደ ክንደይ ስድራ እንዳተበተነ እዚ ኩሉ እንዳራኣኹ ናዓይን ናዓኽን ክጥዕመና ኢለ ካብቲ ታሪኽ ካበይ ዝፅበዮ ግቡእ ዘልሓጥሓጥ ኢለ ነብሰይ ፈትየ ዝበልዖ ደሞዝ ዕፈል ኾይኑ ክቕትለኒ እዩ። ዝኽደኖ ክዳን ‘ውን ዕሾኽ ኾይኑ ክወግኣኒ እዩ። ዝረግፆ ሳእኒ‘ውን ምስማር ኾይኑ ከቑስለኒ እዩ።

    ናትኪ ዕዳ ናይምኽፋል ግቡኣይ ንህዝቢ ትግራይ ብምቅላሰይ ጥራሕ እዩ ክምለስ ዝኽእል። ንህዝቢ ምቅላስ ናይ ስድራኻ ግቡእ ምርሳዕ ኣይኮነንን።..ካብ ናትኪ ናይ ሕጂ ብኽያት ንላዕሊ ናይ ውፁዕ ህዝቢ ትግራይ ናይ ኩሉ ብኽያት ይበዝሕ። ኣደይ መዓረይ ደጊም ንውልቀይ ዝብፅሓኒ ወዲ ኣለኒ ኣይትበሊ ወድኺ ንህዝቢ ትግራይ ተሃጊረ እየ። ወዲ ኩሉ ህዝቢ ትግራይ ኮይነ እየ። ምናልባት ሕጂ እንክፍለየኪ ናይ መወዳእታ መፈላለይት መዓልትና ‘ውንክትኸውን ትኽእል እያ። ንህዝቢ ቆሪፁ ክዋደቕን ክቃለስን ንዝተላዓለ ጅግና ዝወለደ ርሑስ ከርስኺ ይፅናዕ፣ይኩራዕ ዳሓን ኩኒ ኣደይ” ኢሉ ንመወዳእታ እንትሰናበታ ዝነገራ ዘኪራ‘ውን ከም ኣፉ ኣይግበሮ ሎምስ ኣምላኸይ ተዋሓሰኒ ደኣ በለት።” ሓይሊ 73 ስዉኣታ ቀቢራ ክትውድእ ኣደ ብርሃነመስቀል ናብቲ ንሶም ዝነበሩዎ እንዳተቐራረበት ትመፅእ።ዝበዝሕ ተጋዳላይ እቲ ውግእን ናይ ስዉኣት ኩነታት ኣብዝፈጠረሉ ስምዒት ጣንዩ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ናብ ምንቕስቓስ ከየስተውዓለ ኣብ ካሊእ ዓለም እንትዛውን ናይዛ እትመፅእ ዝነበረት ሰበይቲ ኣመፃፅኣ ካብ ሩሑቕ ኣብ ደው ዝበሎ ነቒፁ ዝጥምት ሓደ ብፃይ ግን ነይሩ።

    እንዳተፀገዐት ከላ ሓደ መራሒ ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ኮይኑ ምስ ራኣያ ኣለለያ ኣሞ ከይተፈለጦ እወ ንሳ እያ በለ። እወ ሓዋ ሓየሎም ኣርኣያ እዩ። እዛ ወላዲት ናብቲ ባዓል ሓየሎም ዝነበሩዎ ቦታ ምስ ቀረበት እዛ ወላዲት ዳሓንዶ ዊዒልኩም ክትብል ተደሃየት። ሓየሎም ድማ ከምዛ ደቂሱ ዝነበረ ብህርር ኢሉ ቅንዕ በለ። እዘን ወላዲት ድማ ሓወን ረኺበን ዕልል ዕልል በላ ሓቚፈን ድማ ስዓመኦ። ሓየሎም ግና ክምስ ምባል ሲኢኑ ገፁ ክስመት ምስተኸደነ እዩ። ግን ድማ መስገን ድሓን ኢና ሓፍተይ በለ። ወላዲት ንሓዋ ረኺባ ተሓጉሳ ኣላ። ግን ድማ ወዳ የለን። ክሓቶ’ዶ ዋእ ዳሕር ካኣ ቅበፅዮ እንተበለኒ ኸ? ኢላ ቁሩብ ድሕሪ ምጉቡጋብ ንፍርሓ ኩሉ ተቆፃፂራ “ሓድሽ ሓወይ” በለት ሕጂ‘ውን ሓውሲ ፍርሓት። “ኣቤ..ት” ይብል ድምፁ እንዳተቖራረፀ። ብርሃነ መስቀል ወደይ ዳኣ ኣበይ ኣሎ? ክትብል ሓተተቶ። ኣካላቱ ከም ኤሌትሪክ ዝሓዘ ሰብ ዲዝ ኢልዎ ካብ ኣዒንቱ ቀልጢፉ መልሲ ክህብ ዝደለየ ይመስል። ብርሃነመስቀል ትብል ቃል ናብ ሓንጎሉ ደወል ደወለት።

    ብርሃነመስቀልን ሓድሽን(ሓየሎም) ኣብ ዓዲ ነብሪኢድ ተወሊዶም ዕድሚኦም ዝተቐራረበ ኮይኖም ከም መትለመትሊ እንዳተቓፀፁ፣ እንዳተባኣሱ፣እንዳተዓረቑ፣ ሓድሽ ንብርሃነመስቀል ኣነ ኣኮኻ እየ እንዳበሎ፣ኪድ! ንስኻ ዲኻ ናዓይ ኣኮይ እንዳበለ እንዳመለሰሉ ብሓባር ብይን እንዳተፃወቱ ዘሕለፍዎ እንዳመለሰሉ ብሓባር ብይን እንዳተፃወቱ ዘሕለፍዎ ናይ ቁልዕነት ዕድመ።

    ዳሓር ካኣ ናብ ካሊእ ዓዲ ከይዶም ትምህርቲ ኣትዮም ብማርክ እንዳተወዳደሩ “ኣነ በሊፀካ፣ ቺድ እንዳቀዳሕካ’ምበር ኣይምበለፅካኒን” እንዳተባሃሃሉ።ዓዶምን ስድርኦምን ናፊቖም “ማኣስ ኢና ዓድና ንምለስ” እንዳበሉ ምህሮ ተወዲኡ ዓዶም ከይዶም ስድርኦም ምስረኸቡ ዝስምዖም ዝነበረ ታሕጓስን። ዳሓር ተ.ሓ.ህ.ት ምስተፈጠረት ክንጋደል ኣለና ኢሎም ወሲኖም ነቶም ሽዑ ውሑዳት ዝነበሩ ብፆት ክደልዩ ከርተት እንዳበሉ ድሕሪ ምፅናሕ። ምስ ብፆት ተራኺቦም ኣብ ልዕሊ ሕውነት ብፃይነት እውን ወሲኾሙሉ ኣብ ሓድሽ ዓለም ምእታዎም ዝሕደረሎም ታሕጓስ ኣብ ደቒቓ ኣብዘይመልእ ጊዜ በብሓደ ክዝክሮ ይጅምር።

    ንኣፉ ቀዲመን ኣዒንቱ ንብዓት መሊአን መልሲ ክህባ ክብላ ከለዋ መሊሱ ርእሱ ናብ መሬት ኣድኒኑ ንብዓቱ ከይረአ ክሓብእ ፈተነ። ግን ድማ እታ ሕቶ ክትምለስ ኣለዋ። ሓየሎም ሓንሳብ ንፀጋም ሓንሳብ ንየማን ቀባሕባሕ ክብል ንኹነታቱ ዝተዓዘቡ ወያናይ ተሰማ ስዩም ቅልጥፍ ኢሎም “ብርሃነ መስቀል ኣብዚ የለን። ቅድሚ ሕጂ ተወጊኡ ነይሩ ሕጂ‘ውን ተወጊኡ እዩ ግና ናብ ሓይሊ 60 ሰዲድናዮ ኣለና። ሩሕቕ እዩ ከይዱ ናብ ገዛኺ ተመለሲ በላ” ክብል ኣብ ክንዲ ሓየሎም መለሰ። ሓየሎም’ውን ነቲ ብወያናይ ተሰማ ዝቐረበ መልሲ ትኽክል ኣዩ ንምባል ርእሱ ይንቕንቕ ።

    ካብ ቁፅፅሩ ንላዕሊ ኮይኑ ካብ ዓይኑ መንዚዕዎ ክወርድ ኢሉ ዝነበረ ንብዓት ንውሽጢ ውሒጡ። ርእሱ ኣቕንዕ ኣፉ ቁሩብ ክፍት ኣቢሉ ኣብ መቓብር ወዳ ጠጠው ኢላ ዓይኒ ዓይኑ ንእትርእዮ ዝነበረት ሓፍቱ ፍጥጥ ኢሉ ኣንዳረኣየ ብሓሳቡ “ካብ ከርስኺ እንክወፅእ ብርሃን ልብኺ መሊኡልኪ ብርሃነ መስቀል ዝበልክዮ ወድኺ ሎሚ ገ/ችኤል ተባሂሉ ናብ ከርሲ መሬት ምእታዉን ረጊፅክዮ ዝለኺ መሬት መን ምዃኑን እንተትፈልጥዮስ እንታይኮን ምበልኪ?” ዝበለ’ውን ኣብዚ እዋን’ዚ እዩ ነይሩ ።

    ፍልፍል ፣ ካብ ባህሪና

     

    ኣመንቲላ !!
    ****&****
    ጀጋኑ ዝወሓጠ ገደል!
    <><><><><><><>
    ዕድመ ህወሓት ክልተ ዓመት ኣብ ዝኾነሉ 1969 ዓ/ም ዝተፈፀመ ታሪኽ እዩ። ህወሓት ንግንባር ደቡብ ክትከፍት ደልያ። እዚ ብ1968 ዓ/ም ኣትሒዛ ዝሓሰበቶን ሕልፍ ሕልፍ እናበለት መፅናዕቲ ዝገበረትሉን እዩ። ኣብ ሕዳር 1969 ዓ/ም ግና ብስሩዕ ሓይሊ 61 ከምኡ እውን ሓይሊ 71 ዝባሃላ ክልተ ሓይልታት ልኢኻ። መራሒ ሓይሊ 61 ብፃይ ተኽለ ሸሪፎ እንትኸውን መራሒ ሓይሊ 71 ድማ ብፃይ ተስፋይ ቸንቶ እዩ። 
    ~ ~ ~ ~ 
    ዕለት ሰለስተ ሕዳር 1969 ዓ/ም ካብ ምብራቕ ትግራይ ዝተበገሳ እዘን ክልተ ሓይልታት ካብ እንደርታ ጀሚረን ምስ ህዝቢ እናተራኸባን ዕላማታት ውድብ እናስተምሃራን ምንቅስቓሰን ቀፀላ። ኣብ እንደርታ ምስ በፅሓ ፀላኢ ስለ ዝኸሸፈን ግና ዘይሓሰብኦ ናብ ኲናት ኣተዋ። ኣብቲ እዋን ዝነበረን ኣማራፂ ምንስሓብ ስለ ዝኾነ ድማ ናብ ኣንፈት ዓፋርን ዝሓሸ ከውሊ ክኸውን ናብ ዝኽእል ከባብን ተበተና። ሓይሊ 71 ኣጋጣሚ ኣጋ ክመሲ ኣብ ኣመንቲላ በፀሐት።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ኣብ ወረዳ እንደርታ እትርከብ ብ 300 ዲግሪ ዙርያ ገደል ዝተኸበበት ቁሸት እያ። እዛ ዙርያኣ ገደል ዝኾነት ቁሸት፣ ንባዕላ ግና ኣብ ዝባን ገደል ዝተፈጥረት ሚድሚዶ እያ። መእተዊት ኣመንቲላ ሓንቲ በሪ ጥራሕ እያ። ነበርቲ እቲ መንደር ብዛዕባ እቶም ኣብ ከባቢ ዝርከቡ ገደላት እንተዘይነጊሮሙኻ ምናልባት መይዳ መሲሉካ ክትፀድፍ ትኽእል። ሓይሊ 71 ኣብ ኣመንቲላ ዝበፅሐት 12 ሕዳር እዩ። 12 ሕዳር ድማ ኩስሚ/ዓመቱ/ ሚካኤል እቲ ከባቢ ምዃኑ ይፍለጥ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ብፆት ኣባላት ሓይሊ 71 ኣብ ኣመንቲላ ምስ በፅሑ፣ ነበርቲ እቲ ከባቢ ስለ ዘይፈልጥዎም ግር በሎም። ቅድሚ ሓደ ዓመት “ዓማ / ዕጡቛት መፂኦምዎም ምንባሮም ተዘክሮ ኣለዎም። ካብኡ ንደሓር ብዘይካ ዓማ ዝፈልጥዎ ኣይነበረን። ኣብ ርእሲ እዚ ደርግ ዝሃቦም ቀጢን መምርሒ ነይሩ። ንሱ እውን ጨጉሪ ለወጥ ዕጡቛት እንተ መፂኦሙዎም ንኸእዉዩን ንኸትሕዝዎምን ብጥብቂ ዘውረዶ መምርሒ እዩ። ስለዚ ነበርቲ ኣመንቲላ ግር ክብሎም ግድን ነይሩ። ብምኽያንያት እዚ ብፆት ( ተጋደልቲ ) ተሓህት / ህወሓት/ በዚ ኩነታት ስግኣት ኣሕደሩ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    እቲ ህዝቢ ዋላ እኳ ፃምእ ዴሞክራሲ እንተሃለዎን ንደርጊ እንተዘይፈተዎን ንዕኣቶም ስለ ዘይፈልጦም ግና እቲ ብደርጊ ዝተውሃቦም ብኣውያት ናይ ምትሓዝ መምርሒ ብግዝያዊ ምድንጋር ከይትግበር እቶም ብፆት ስግኣት ኣሕደሩ። ሓንቲ ጋንታ እያ ኣብቲ መእተዊ በሪ ዘላ። ዝተረፋ ጋንታታት ቅሩብ ድሕር ኢለን እየን። እቶም ብፆት ካብ ናይቲ ህዝቢ ምድንጋር ተበጊሶም ብምስጋእ ካሊእ መዓልቲ ተመሊሶም ክሳብ ዕላምኦም ዘፍልጥዎም፣ ቀስ ኢሎም ክኸዱ ሓሰቡ። ድሕሪ እዚ እቶም ኣብ በሪ ዝነበሩ ብኡ ገይሮም ክምለሱ ብሕሹኽታ ተዘራሪቦም እቶም ኣትዮም ዝነበሩ ብኻሊእ ገፅ ኣመዓድዮም ብዝረኣይዎ መንገዲ ዝመስል ፃዕዳ ሕብሪ ዘለዎ ቦታ ክወፅኡ ወሰኑ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ብመሪሕነት ሓደ መራሒ ጋንታ ድማ ናብቲ መውፅኢ ዝመስል ፃዕዳ መንገዲ ኣቕንዑ። ቀፂሎም ሓደ ርጋፅ ናይቲ ካሊእ እናሰዓበ ካብታ ቁሸት ተዓዘሩ። ብኸምዚ 17 ተጋደልቲ ምስ ዘለቑ ድሕሪት ካብ ዝነበሩ ዝተወሰኑ ተጋደልቲ እቲ ሓደ፣ ዝኾነ ድምፂ ሰምዐ። እቲ ድምፂ ብኣንፈት እቶም ዝተዓዘሩ ብፆት ኾይኑ ቃንዛ ዝመስል እዩ። ነዚ ስዒቡ “ኣንታ፣ ብፆት ገለ ኾይኖም!” ይብል እሞ ምስኡ ዝነበሩ ሓደ ክልተ ብፆትን ኣቦይ ኣስፋተ ኣሰፋ ዝተብሃሉ ወዲ እቲ መንደርን ይቕልቀሉ።
    ~ ~ ~ ~ ~ 
    ፀልማት ስለ ዝነበረ ብፆት ካብቲ ንሳቶም ዝነበርዎ ኣንቆልቊሎም ንታሕቲ ላምባዲና ኣብርሁ። ሽዑ ንሽዑ ድማ ንምእማኑ ዝኸብድ ነገር ተዓዘቡ። ለካ እቲ መንገዲ ዝመስል ፃዕዳ ቦታ ምሸት ብምዃኑ ልቢ ኣይበልዎን እምበር መድፍኢ ሓሙኽሽቲ እቲ መንደር እዩ። ንሱ ጥራሕ ኣይኮነን፤ እቲ ብፆት ዝተዓዘርሉ ቦታ ገደል እዩ። ካብታ መንደር ፈንተት ክብሉ ዝሓሰብዎ ኣይኮነሎምን። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ሓደ ድሕሪ እቲ ሓደ እናተመራርሑ እዮም ፀዲፎም። ንሳቶም “ንኸይድ ኣለና” ቁሸት ኣመንቲላ ተቐቢሉ ይውሕጦም። ጠቕላላ 17 ተጋደልቲ ህወሓት ፀደፉ። ካብኣቶም እቶም 12 ብምፅዳፎም ንእለት ክቡር መስዋእቲ ከፈሉ። ሓሙሽተ ከቢድ መጉዳእቲ በፂሕዎም ብህይወት ተረኸቡ። (እቲ ሓምሻይ እውን ፀኒሑ ተሰዊኡ እዩ። 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ተጋደልቲ ህወሓት ኣብ ገደል ኣመንቲላ ዘጋጠሞም መስዋእቲ፣ እቲ ክልተ ዓመት ዘቑፀረን ገና ዓመታት ዝወስድን ዕጥቃዊ ቓልሶም፣ ክሳብ ክንደየናይ ብሕልኽላኻት ዝተመልአ ምዃኑ ዝተረድእሉ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮነ። በዚ ድማ ንዘጋጥም ዝኾነ ይኹን ፈተና ዝብድህሉ ዝበለፀ ትብዓትን ፅንዓትን ሰኒቖም፣ ንኣመንቲላ ካሊእ ግዘ ከም ዝምለስዋ ርግፀኛታት ብምዃን ጉዕዞኦም ቀፀሉ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    እቲ ጉዕዞ፣ ድኻም፣ ጥሜት፣ ሃሩር፣ ፃምእ ማይን ዘየቋርፅ ካሊእ ፈተና ተፈጥሮን ዘይተፈለዮ ነዊሕን መሪርን ጉዕዞ እዩ። ዘጋጠመ ፈተናን መስዋእትን እንተጋጠመ ተጋደልቲ ኢዶም ዘይህብሉ እኳ ደኣስ ሓደ እንትስዋእ እቲ ካሊእ እናተከአ ብሕራነ ዝቃለስሉ ጉዕዞ ህዝባዊ ዕላማ ምዃኑ ብዝበለፀ ተጋህደ። በዚ ድማ እቲ ነዊሕን መሪርን ጉዕዞ ከም ኣጀማምርኡ ምስ መረረ ቀፀለ። ኣብ ርእሲ ተኸታታሊ ኲናት፣ ኣብቲ ጉዕዞ ዘጋጥም ፈተና ተፈጥሮ እውን ተወሳኺ ብድሆ ተጋደልቲ ኮነ።

     Amentila.png

     

    1. ምልላይ ውድብን ህዝቢ ዓብይ ዓዲን ካብ መዓዝ?

    ኣብ 1967 ዓ/ም ሽግ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይን ውድብ ህወሓትን ኣብ በረኻ ደደቢት ብውሑዳት ደቂ ህዝቢ ተጀሚሩ። ውድብ ሃለዋታ ንምርግጋፅ ምስ ህዝቢ ኣብ እትላለየሉ ዝነበረት  እዋን ፋሽሽታዊ  ስርዓት ደርግ ንተጋደልቲ ህወሓት እዝኖም መንፀፎም ፣ ፀጉሮም ማዕተቦም ፣ ሓረድቲ ሰብ ወዘተ…  እናበለ ዘይሰባዊ ባህርያትን ቅርፂን እናሃቦም ንህዝቢ ትግራይ ይእውጅሉን የደናግሮን ነይሩ። ህዝቢ ተምቤን ’ውን ከም ኣካል ህዝቢ ትግራይ ብኣጉል ፕሮፓጋንዳ ስርዓት ደርግ ይደናገፅ ነይሩ።  ክሳብ ንተጋደልቲ ብኣካል ዝርኦም ማለት እዩ። ውድብ ህወሓት ድማ ነፍሒ ደርግን ዝንባለ ህዝብን ብመሓዊር ስርዒት ኣቢላ መፅናዕቲ እናቐፀለት እያ። ብምቕፃል ’’ትግራይ ’ዛ ዓደየ ኣይትብከይትለይ ኣይትንብዕለየ ሓፂር ምንሽር በቲ ዶጎል ደርብይለየ (ሰንድውለየ)’’ እናበለት ቑስሊ ህዝቢ ተንኪፎም ሕራነን ወነን ዘስንቑ ምቑራት ደርፍታት ኣብ ዝተፈፈላለዩ መድርኻት ብስርዓታት ምስራፅ ኣጎሃህረቶ። ዳሓር ዳሓር ድማ እቲ ብደርጊ ዝተወሃቦም ሽም እናተረፈ ’’ኪኒን እምበር እንጀራ ዘይበልዑ ፣ ሰብ ዘፍዛፎ ፀጉሪ ፣ ሓፀርቲ ስረን ገንባለን ተጋደልቲ ተሓህት ዝበሃሉያ ኣለዉ ዝብል ጭምጭምታ ብህዝቢ ምጉዋሕ ጀመረ። ደርግ ድማ ነዚ ኩነታት ምስተረደኦ ፣ ካብ መፍትሒ ስጉምቲ ይሓሽ ኢሉ ንብርክት ዝበሉ ተምሃሮ ከባቢ ተንቤን ኣሲሩ ብምቕናይ ናብ ሩሱን ሑፃ ወሲዱ ጥራሕ ዝባኖም ክስጥሑ ገበረ። ፀኒሑ ድማ ከም ቐሎ ምሰ ሓረሩ ናብ ብጣዕሚ ዝሑል ማይ ዝሓዙ በራሚል ክእለኹ ተገበረ ፣ ተኣለኹ ድማ ሚሒር ተቖጠዑ። መግለፂ ባህርያት ደርግ ድማ ኣብ ኣደባባይ ክቕላዕ ጀመረ።

    ተሓህት ድማ ጉንበት 5/11/68 ዓ/ም ብጫፍ ጣንቋ ኣበርገለ (በቲ ናይ ሎሚ 1 ብርኪ ቤት ት/ቲ ዘሎ ከባቢ) ኣብ ሓፂር እዋን ተቆፃፀረት። ተጋደልተ ህወሓት ድማ ነቲ ቤተ ማእሰርቲ ዝሕልዉ ሰራዊት ደርግ ፣ ሓንቲ መኪና ፣ ሓንቲ መትረየስን ካልኦትን መሳረሐታትን ማረኹ። ንህዝብን መናእሰይን መሳቐዪ ዝተሰርሑ ቤት ማእሰርቲታት ድማ ኣፈራረሰቶም። ዝተማረኹ ወታሃደራት ደርግ ኣምሂራን ኣረዲኣን ሰደደቶም። ኣብቲ እዋን ተሓህት ንደርግ ብሙሉኡ ፀራሪጋ ምስ ህዝቢ ዓብዪ ንፈለማ ግዜ ተፋለጠት። ወዮ ሓረድትን ጎመድትን ዝተበሃሉ ተጋደልቲ ተሓህት ንህዝቦም ካብ ፀገምን ዓፀባን ነፃ ገይሮም ንዝማረኹዎም ፀላእቲ ድማ ኣምሂሮም ክሰዱ ህዝቢ ቴምቤን ብዓይኑ ተገንዘበ። ህዝቢ ተምቤን ገሊኡ ኩነታት እቶም ተጋደልቲ ርእዩ የሕዝንዎ። ገሊኡ ናይ እማን ድዩ ይብል ፣ ገሊኡ ብዓይኒ ጥርጣረ ይርእዮም። ኮይኑ ግና ተጋደልቲ ተሓህት ምስ ህዝቢ ተምቤን ንምልላይ ግዜ ኣይወስደሎምን። ህዝቢ ተምቤን ’ውን “ደቂ ላሕመይ” ኢሉ ናብ ሕቑፉ ኣእተዎም። ኣብቲ ሓራ ዘውፁኡዎ ሐዚ 1 ብርኪ ቤት ት/ቲ ዘሎ ቦታ ድማ ምስ ህዝቢ ተምቤን ንኽልተ ለይቲ ብሙዚቃ ዝተዓጀበ ፃንሒት ስጡም ርክብ ንክህልዎም ሓገዞም። ኣብቲ ሽዑ እዋን ውድብ ምስ ህዝቢ ንምልላይ ሎሚ በቲ ፅባሕ በቲ ኻልእ ትርአ ምንባራ ዝፍለጥ እዩ። ከምቲ ልሙድ ድማ ንተጋደልቲ ተኽሉ ሃዋዝን ኣለማዮሁ በቀለን ናይ ውሽጢ ስርዒት ንምስፍሕፋሕ ሓላፊነት ሒዞም ክንቀሳቐሱ ተገበረ።

    1. መበገሲ ምኽንያታት ቓልሲ ህዝቢ ትግራይ

    ህዝቢ ትግራይ መበቆል ስልጣነ ህዝቢታት ኢትዮጵያ እዩ። እዚ ክቡርን ዘኹርዕን ታሪኽ ዘለዎ ህዝቢ ካብ ዝነበሮ ጫፍ ስልጣነ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ናብ ተምሳሌት ድሕረትን ድኽነትን ተዳሪጉ እዩ። ንዘበናት ኣብ እንግድዕኡ ተፃዒንዎ ዝፀንሐ ኣርዑት ጭቆናን ብሄራዊ ዕብለላን ንምውጋድ ድማ ከም ካልኦት ውፁዓት ህዝቢታት ኢትዮጵያ ቓልሱ ብዝተወደበን ዘይተወደበን እናካየደ ፀኒሑ እዩ። ናይዚ ግሁድ ኣብነት ድማ ብ1935/36 ዓ/ም ተባሪዑ ዝነበረ ቓልሲ ቀዳማይ ወያነ ሓደ እዩ። ይኹን እዚ ቓልሲ ብዝተወደበ መልክዕ ብዘይምምርሑን ብሓገዝ መንግስቲ እንግሊዝ፣ ወታደራት ሃፀይ ሃ/ስላሰን መሳፍንቲ ትግራይ ውዲትን ተኾሊፉ ተሪፉ እዩ። ነዚ ስዒቡ ድማ ገዛእቲ ደርቢታት ምስ ኮራኹሮም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ሰፍ ዘይብሉ በደላት ኣብፂሖም እዮም። ንኣብነት ተደራራቢ ግብሪ፣ ዘይምዕሩይ ምሕደራ፣ ኣድልዎ፣ ቋንቋኡን ባህሉን ከየማዕብል ፅዕንቶታት ምግባርን ጥሕሰት (ክሳብ ምድፋር) መሰል ደቅኣንስትዮን  ይርከብዎም። ኮይኑ ግና ህዝቢ ትግራይ ይበፅሕዎ ዝነበሩ መስካሕካሕቲ በደላት እምቢቲኡ ከሐይልን ክሕርንን ኢሉ እውን ረመፅ ቓልሱ ውሽጢ ውሽጢ ከጎሃህር ደኣ ኣኽአሉዎ እምበር ኣየምበርከኹዎን።

    እዚ ሓደ እዋን ብልጭ ሓደ ግዜ ድብዝዝ እናበለ ዝመፀ ቓልሲ ህዝቢ ትግራይን መላእ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኣብ 1960ታት ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ሆ… ኢሉ ተላዒሉ ብሄራውን ደርባውን ሕቶ ዝምልሱ ጭርሖታት ተሓንጊጡ ብምቅላስ ንመሳፍንቲ ናብ ግብኣተ መሬቶም ኣእትይዎም እዩ። ኮይኑ ግና ነዚ ህዝባዊ ናዕቢ ተበሊፁ ወታሃደራዊ ጉጅለ ደርግ ናብ ኮረቻ ስልጣን ብምውፃእ  መስከረም 2/1967 ዓ/ም ፋሽሽታዊ ኣዋጁ ኣወጀ።

    ኣብዚ እዋን እዩ እምበኣር ካብተን ኣብቲ ሽዑ እዋን ተፈጢረን ዝነበራ ብዙሓት ፖለቲካዊ ውዳበታት ሓንቲ ዝኾነት ማ.ገ.ብ.ት. ደሓር ተሓህት/ህወሓት ፅሩይ ህዝባዊ መስመር ተሓንጊጣ ካብ ኩሎም መልክዓት ጎንፂ ብሄራዊ ሕቶን ጭርሖን ዝበልሐ መግለፂን ነቶም ካልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ ሕቶ እውን ዝሓቁፍን ዝምልስን እዩ ዝብል ፅኑዕ እምነት ሒዛ ነቲ ዝፀንሐ ዘውዳዊ ስርዓት ይኹን ሽዑ ብሓይሊ ናብ ስልጣን ዝመፀ ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርግ ብዝተናውሐ ናይ ገጠር ዕጥቂ ቃልሲ ኣቢልካ ሕቶታት ህዝቢ ምምላስ ይከኣል እዩ ብምባል ብ10 ብፆትን 5 ድሑራት ብረትን ኣብ በረኻ ደደቢት ርችት ሓርነት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ተወሊዐ።

    • ሓወልቲ ኣልዓሳ

    ሓወልቲ ኣልዓሳ ብ1973 ዓ/ም ኣብ መበል 6ይ ወራር ደርግ ብኣወሮፕላናት ንዝተጨፍጨፈ ተጋዳላይን ህዝቢ እቲ ከባብን ንምዝካር ተባሂላ ዝተሰርሐት ሓወልቲ እያ።

     lella.png

     

    መዋፈሪ ሰላም !!
    ***&***
    17 ዓመታት ዝወሰደ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ደደቢት ፈላመይቲ ማእኸል መዋፈሪ ክትኸዉን ታሪኽ ሓርዩዋ፡፡ ኣብ ጉዕዞ 17 ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ብደደቢት ዝፈለመ መስመር መዛዘሚኡ ዓዲ ገዛእቲ ሃገረሰላም ገበረ፡፡ 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ኣብ መንጎ እዞም ክልተ መዋፈሪታት ዘለዉ ካልኦት መዋፈሪታት ንጥቀስ እንተኢልና ድማ ዲማ ማርዋ ፣ እገላ (እኒ ሰብዖ) ፣ ሱር ፣ ጫሞ ፀለይ፣ ወርዒ፣ ግልቤና ፣ በየዳ፣ ኣቤራ ፣ ደጀና፣ /ካዛ፣ ዛሬማ፣ ግህነም ፣ ማይገባ... ብዙሓት እዮም፡፡
    ~ ~ ~ ~ ~
    ማእኸል መዋፈሪ ዓዲ ገዛእቲ ፅላልን ኣዳራሽን ህወሓት /ኢህወዴግ ክኸውን ከይዲ ፅንዓት ዝተጀመረሉ 17 ነሓሰ 1981 ዓ/ም እዩ፡፡ 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ዓዲ ገዛእቲ ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን እዩ ዝርከብ፡፡ ካብ 1981- 1983 ዓ/ም መወፋሪ ህወሓት ኢህወዲግ ድማ ኣብ ዓዲ ገዛእቲ እዩ ነይሩ። ኣመራርሓ ህወሓትን ኢህወዲግን ኣብዚ ዘለናዮ ቦታ (ካብ ከውሒ ብህዝቢ ተፈልፊሉ ኣብ ዝተሰርሑ ገዛውቲ ን 3 ዓመት) ተቐሚጥዮም እዮም።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ኣብቶም ካብ ከውሒ ተፈልፊሎም ዝተሰርሑ ክፍልታት ልዕሊ 35 ሽሕ ህዝቢ ደጉዓ ተምቤን ተሳቲፉ እዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ምግቢ እቶም ኣመራርሓ እውን ካብ ህዝቢ እዩ ዝቐርብ ነይሩ። 
    ~ ~ ~ ~ ~ 
    እቲ መዋፈሪ - መዋፈሪ ሰላም ብዝብል ሽም እውን ይፍለጥ፡፡ መዋፈሪ ሰላም - ሰላም ብዝብል ዝተሰየመ ፕሮጀክት ናይ ህወሓት /ኢህወዴግ ማእኸላት ፕሮፖጋንዳን ካልኦት ኣገደስቲ ኣካላት ውድብን ዝጠመረ ማእኸል መዋፈሪ ስለ ዝነበረ እዩ፡፡ 
    ~ ~ ~ ~ ~
    ኣብ ውሽጢ ቤት ፅሕፈቶም ኮይኖም ኣመራርሓ ካብ ዝህብ ዝነበሩ ብፆት ኣብነት ፣
    * * * * * 
    1/ ቤት ፅሕፈት ኣቦ ወ/ር ኢህወዲግ 
    ብፃይ መለሰ ዜናዊ 
    2/ ሓላፊ ውዳበታት ህዝቢ ብፃይ ኣባይ ፀሃየ
    3/ ሓላፊ ወታደራዊ መምርሒ 
    ብፃይ ስየ ኣብርሃ
    4/ ሓላፊ ፕሮፖጋንዳ ኢህወዲግ 
    ብፃይ ተወልደ ወ/ማርያም

    መዋፈሪ ሰላም

     

    መወፋሪታትና !!

    ***&&***

    ወፍሪ ሰላም ብቃልሲ 
    ~~~@~~~

    ደርጊ ነቲ ብሰላም ዘይተቀበሎ እማመ ሰላም ብሓይሊ ንቕበሎ ኢህወደግ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 1981 ዓ/ም " ወፋሪ ሰላም ብቃልሲ " ካብ ማይጨው ክሳብ ቆቦ ጎብየ ነቑጡ ዝነበረ ኣስታት 20 ሽሕ ሰራዊት ደርጊ መበል 605 ኮር ጅግንነት ብዝረጋገፀ ኣብ ውሱናት መዓልቲ ተደሚሲሱ።

    ~ ~ ~ ~ ~
    ወፍሪ ፋና ኢህወደግ
    ~~~@~~~
    መስከረም 1982 
    ዓ/ም መስከረም 28 ንከተማ ንፋስ መውጫ ሓራ ብምውፃእ ነቲ ውሩይ እምባ ጉና ብምቁፅፃር ጀሚሩ። በዚ ወፋሪ ደቡብ ወሎ፣ ደቡብ ጎንደር፣ ገፊሕ ከባቢታት ሰሜን ሽዋ ሓራ ወፂኡ።
    ~ ~ ~ ~~
    ወፍሪ ዋለልኝ
    ~~~@~~~
    603 ኮር ምሉእ ብምሉእ ካብ ሰሜን ሽዋ ምብራቅ ኢትዩጱያ ዝተስሓቡ 4ተ ክፍለ ጦራት ቢሉሱማ ወልቂጡማ ድማ ን614 ኮር ሓዊሱ ብዙሓት ክፍለ ጦራት ተደሚሲሶም።
    * * * * * * * * * 
    ወፍሪ ቴድሮስ
    ~~~@~~~ 
    ሰራዊት ኢህወደግ ንመላእ ጎጃምን ጎንደርን ሓራ ብምውፃእ ጀሚርዎ።ንከተማታት ባህርዳር: ጎንደር ንዝማእኸሉ ክፍለ ሃገራት ሓራ ወፂኦም።
    ~ ~ ~ ~ ~ 
    ወፍሪ ቢሉሱማ ... ወልቂጡማ
    ~~~@~~~ 
    ሰራዊት ኢህወደግ ብዋና ኣዛዚ እቲ ግንባር ጅግና ሓየሎም ኣርኣያ እናተመርሐ ኣባይ ሰጊሩ ኣብ መሬት ኦሮሞ ዓረደ። ኣብቲ ወፋሪ ብዘይካ ክፍለ ሰራዊታት ህወሓት ናይ ብኣዴንን ኦህዴድ 3ተ ቦጦሎኒታት ነይረን። ኣብ ወርሒ መጋቢት ንከተማ ነቀምቲ ተቆፃፂሩ። ሰራዊት ኢህወዴግ ኣንፈት ንምብራቅ ብምዛር ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ 125 ኪሎ ሜትር ፈንተት ኢላ ኣብ ትርከብ ኣምቦ ኣተወ። ደርጋዊያን ዓይኖም እናረኣዩ ብ3ተ ኣንፈት ብወለጋ፣ ጎጃም ፣ብደሴ ተኸበቡ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ወፍሪ ወጋገን
    ~~~@~~~ 
    ኣብ እንግሊዝ ናይ ሰላም ዝርርብ ይካየድ ስለዝነበረ ጠጠው ንኽንብል ናይ ውድብ ኣመራርሓ መምርሒ ወሪዱልና። ካብ ሰንዳፋ ዝተወሰ ሓይሊ ደብረዘይቲ ክንቆፃፀር ገይርና ክንፅበ ግድን ነይሩ። ነዚ መምርሒ ዘውረደ ዋና ኣዛዚ ሰራዊት ኢህወዴግ ስየ ኣብርሃ ኣብ መዋፋሪ ደጉዓ ተምቤን ዓዲ ገዛእቲ ኣብ ዘሎ በዓቲ ቤት ፅሕፈቱ ህወሓት ኮይኑ እዩ። ስውእ መለሰ ዜናዊ ኣብ ለንደን ሰላም ዝርርብ እዩ ዘሎ።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ወታደራዊ ትእዛዝ ብስየ ዝወረደ ናብ ፃድቃን። ፃዳቃን ብወገኑ ንጀቤ፣ንሓየሎም፣ንሳሞራ ንሳቶም ድማ ንክፍለ ሰራዊት ኣዘዝቲ እናበለ ይፍፀም።
    ~ ~ ~ ~ ~
    ናይ ለንደን ኣኼባ ድርድር ሰላም ብዘይሓንቲ ስምምዕ ከምዝተበተነ ስለዚ ኣዲስ ኣበባ ክንኣትው ጉንበት 19 ሰዓት 10:00 ስየ መምርሒ ንፃድቃን ኣወርደ። ፃድቃን ሽዑ ናይቲ ወፋሪ ላዕለዋይ ኣመራርሓ እዩ ነይሩ። ኣዲስ ኣበባ ዘኣተውና ብ3ተ ኣንፈት ነይሩ።

    መዋፈሪታት ውድብ ህወሓት

    ውድብ ህወሓት ካብ ዝምስረት ጀሚሩ ማእኸሉ ኣብ (መዋፈርታት) ዝተፈላለዩ ከባቢታት ትግራይ ብምግባር እቲ ውድብ ካብ ዓወት ናብ ዓወት ክሰጋገርን ከም እውን 1983 ዓ/ም ናብ ወሳናይ ምዕራፍ ክበፅሕ ሓቢሕበን ዓቂበንን ዘፅነሓ እየን። እዘን መዋፈሪ ማእኸላት ኣብ እዋን ዕጥቂ ቃልሲ ህዘቢ ትግራይ፡-

                                              - ከም ማእኸል ወታሃደራዊ መሰልጠኒ   

                                              - ከም ማእኸል ፓለቲካዊ ትምህርትታት

                                              - ከም ማእኸል ግልጋሎት ሕክምና

                                              - ከም ማእኸል መሐንፀፅን መፅረዪን ፕሮግራማትን መስመራትን ውድብ ኮይነን እየን ዘገልግላ ዝነበራ።

    ኣብ ታሪኽ ውድብ ህወሓት ካብቶም ወሳናይ ተራ ዝነበሮም  መዋፈሪታት ከም ኣብነት ንምፅራሕ  ደደቢት ፣ ዲማ ማርዋ ፣ ቡምበት ፣ ወርዒ ፣ ጫሞ ፀለይ ፣ ደጀናን ዓዲ-ገዛእቲ  ይርከብዎም። ኣብቲ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ዓበይቲ ውሳነታት ዝውሰነሎም ሓብሐብትን ፅላልን ውድብን ኮይኖም ኣገልግሎም እዮም። ካብዚኣቶም እዋን ዕጥቂ ቃልሲ ብዘነበረ ኣወዳድባ ኣውራጃ ተንቤን እናተብሃለ ዝፍለጥ ኣብ ዝፍለጥ ብናይ ሎሚ ኣወዳድባ ድማ ቆላ ተንቤን ፣ ዓብዪ ዓዲን ሃገረ-ሰላምን ዝርከቡ መዋፈሪታት ኢና መፅናዕቲ ኣካይድና። ከም ዝስዕብ ድማ  ኣብ እዋን  ዕጥቂ ቃልሲ እንታይ ነይሮም ሐዚኸ ኣብ እንታይ ዓይነት ኩነታት ይርከቡ ዝብል ንምርኣይ ንፈትን።

    ቆላ ተምቤን ካብተን  ኣብ  ማእኸላይ  ዞባ ዝርከባ  ወረዳታት ሓንቲ  እያ። ከም ኣውራጃ እንትንሪኣ ካብ 1970ታት ጀሚራ ክሳብ ምድምሳስ ስርዓት ደርግ መልሚላ ዘባፀሐቶም ደቃ ኣንቂሓ ፣ ወዲባ ፣  ኣዕጢቓን ኣጋዲላን ማእኸል መዋፈሪታትን ማእኸል ዝተፈላለዩ  ክፍሊ መትኒታት ውድብን ኮይና ፀኒሓ እያ። ካብዚ ብተወሳኺ ተቓሊሉ ዘቃለስ ደጀንን ግንባርን ዕጥቒ ቓልሲ ዝኾነ  ህዝቢ ዝወነነት እያ። ኣብ ኣውራጃ ተምቤን ካብ ዝነበራ ወረዳታት ሓንቲ መጠቓ ኮይና ኣብ ውሽጣ 5 ጣብያታት  ዝሓዘት እንትትኸውን ካብኣተን ድማ ዓቕመራ ማእኸላይ ሕክምና ውድብ ፣ ማእኸል ስትራተጂካዊ ኣመራርሓ ዝነበረት ጣብያ ጫሞ ፀለይ ፣ 1ውድባዊ ጉባኤ ኢህወደግ ዝተኻየደሉ ሩባ ሎሚን ፣ ማእኸል ቤት ፅሕፈት ውድብ ገዳም እየሱስ ወለገሳ ፣ ሽሉም እምኒ (ትኽራርዋ) ኢህዴን ንመጀመርያ እዋን ዝተወደቡላ ታሪካዊ ቦታ ምርኣይ ይከኣል።

     

    ዉድባዊ ጉባኤታት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህ.ወ.ሓ.ት)

    መስራቲ ጉባኤ

    ካብ 10 – 12 ለካቲት 1968 ዓ/ም ኣብ ዲማ ተሳሊጡ

    ቀዳማይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ሓፋሽ ይንቃሕ፤ ይወደብ፤ ይተዓጠቕ

    17 – 21 ለካቲት 1971 ዓ/ም ኣብ ማይ ኣባይ ተሳሊጡ።

    ካልኣይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ወያነና ኣካል ወያነ ኢትዮጵያ

    2 – 8 ጉንቦት 1975 ዓ/ም ኣብ ተከዘ ተካይዱ

    ሳልሳይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ሕብረት ዲሞክራሲያውያን ሓይልታት ኢትዮጵያ ይጠናኸር

    1 – 4 መጋቢት 1981 ዓ/ም ጥቓ ተከዘ ኣቬራ ተሳሊጡ

    ራብዓይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ጉባኤ ሰላም፤ ዲሞጅራሲን ልምዓትን

    8 – 13 ታሕሳስ 1987 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ

    ሓምሻይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ናይ ልምዓት ጉባኤ

    4 – 7 ታሕሳስ 1990 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    ሻድሻይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ :-ናይ ተሃድሶ ጉባኤ

    30 ነሓሰ - 4 ጳጉሜን 1993 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    ሻብዓይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ካብ ድኽነት ነምልጥ

    3 -9 መስከረም 1995 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    ሻምናይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ብንጡፍ ተሳትፎን ፍልጠትን ኣባላትና፤ ኣብ ሰናይ ምምሕዳር ዝላ ነረጋግፅ

    3 -8 መስከረም 1999 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    ታሽዓይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ጉባኤ ሚሊኔም ንሙሉእ ሕዳሰ

    30 ነሓሰ - 3 ጳጉሜን 2000 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    ዓስራይ ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ዓወታትና ብምስፋሕ ሕዳሰ ትግራይ ናብ ሓዱሽ ምዕራፍ ነሰጋግሮ

    1 – 4 ጳጉሜን 2002 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    መበል 11 ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ:- ጉባኤ መለስ ንዕብየት ንዝላን

    8 – 12 መጋቢት 2005 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

    መበል 12 ጉባኤ ህ.ወ.ሓ.ት

    መሪሕ ጭርሖ :-ኩለመዳያዊ ብቕዓት ልምዓታዊ ሰራዊት፤ ንኹለመዳያዊ ዕብየትን ዝላን

    16 – 21 ነሓሰ 2007 ዓ/ም ኣብ ከተማ መቐለ ተሳሊጡ።

     

    ታሪኻዊ ቤት ትምህርቲ ዶ/ር ኣታኽልቲ  (ራስ ወርቅ ቐፀላ)

    ሓፂር ሂወት ታሪኽ ዶ/ር ኣታኽልቲ ፡-  ብ1940 ዓ/ም ኣብ ከተማ ኣኽሱም ተወሊዱ። ኣብ መቐለን ኣዲስ ኣበባን 1ን 2ን ብርኪ ትምህርቱ ተኸታቲሉ። ብድሕሪኡ ድማ ዝለዓለ ነጥቢ ብምምዝጋብ ኣብ ጎንደር ኮሌጅ ጥዕና ሳይንስ ተመሪቑ። ብ1968 ዓ/ም ስራሕቲ ሓለዋ ጥዕና ገዲፉ ናብ መይዳ ብምውራድ ህዝባዊን ውድባዊን ሓላፍነቱ እናተዋፀአ ብምፅናሕ ኣብ ሻድሻይ ወራር ደርግ 1973 ዓ/ም መስከረም ሓደ ብዝነበረ ደብዳብ ነፈርቲ ኲናት እናመርሐ እናሃለወ ኣብታ  ብሽሙ ተሰይማ ዘላ ቤት ትምህርቲ ብኽብሪ ከምዝተሰወአ ነበርቲ እቲ ከባቢን ተጋዳላይ ኣርኣያ ዘርኣብሩኽን ይገልፁ።

    ነበራዊ ኩነታት ቤት/ት ዶ/ር ኣታኽልቲ

    • ካብ 1-8 ክፍሊ ዘምህር መዘከርታ ቤት ት/ቲ  ተሰሪሑ ኣብ ምምሃርን ምስትምሃርን ይርከብ።
    • ኣብ ቀፅሪ እቲ ቤት/ቲ ኣዕፅምቲ ስውኣት ይርከብ። እቶም ኣዕፅምቲ ብውሑጅን ንፋስን ንሓደጋ ተቃሊዖም እዮም ዝርከቡ። በዚ ምክንያት ድማ እቶም ኣዕፅምቲ ብላዕሊ ብቐሊሉ ምርኣይ ይከኣል። ብፍላይ እቲ መቓብር ስውኣት ተጋደልቲ እቲ ቤት ትምህርቲ ንሕርሻ ይጥቀመሉ ብምፅንሑ እቶም ኣዕፅምቲ ስውኣት ዝያዳ ንሓደጋ ክቕልዑ ገይሩዎም። ሕዚ ግና እተ ሕርሻ ጠጠው ክብል ተገይሩ እዩ።

    መቓብር ደ/ር ኣታኽልቲ ካብ 4-5 ሜትሮ ቑመት ዘለዎ ሓወልቲ ተሰሪሕሉ ኣብ ጥቓ ቀፅሪ እቲ ቤት/ቲ ይርከብ። እቲ ሓድጊ ብቐፃልነት ንወለዶ ንምሕላፍ ዝግበር ፃዕሪ ግን ከም ዝተርፎ ድማ  ማሕበረ ሰብ እቲ ቤት ት/ቲን ነበርቲ እቲ ከባቢን ብሓባር ሓሳቦም ይገልፁ።

     

    ቤተ-ፈነወ ድምፂ ወያነ ትግራይ (ድ.ወ.ት)

    ደ.ወ.ት ካብ ወርሒ መስከረም 1972 ዓ/ም ጀሚሩ ናይ'ቲ ውድብ እስትንፋስ ኾይና ክሳብ ናይ መወዳእታ ብስራት ዓወት ጉንበት 20,1983 ዓ/ም ዓንዲ ሕቆ ናይቲ ዝካየድ ዝነበረ ብረታዊ ቃልሲ ብምዃን ሓፋሽ ብምንቃሕን ብምልዕዓልን ኩሉ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ፅላልን ዕላማን ህወሓት ንኸዓስል ዘይትካእ እጃም ተፃዊታ እያ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣንፃር ድኽነትን ስእነት ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ምቅላስን ትርከብ ናይ ህዝቢ ድምፂ እያ። እምበኣርከስ ልሳን ህዝቢ ዝኾነት ድ.ወ.ት ናይ መወዳእታ ማእኸል ፈነወ ዝነበረ በዓቲ እንዳጋብር ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልስን ሕዚን ዘለዎ ኩነታት ከም ዝስዕብ ቐሪቡ ኣሎ።

    ድ.ወ.ት ካብ መወዳእታ ሓምለ 1981 ዓ/ም ጀሚሩ ማእኸል ፈነወኣ ኣብ ወረዳ ደግዓ ተንቤን ጣብያ ስምረት ፤ ቁሸት ስርግዛ እንዳጋብር ብምግባር ኣንፃር ስርዓት ደርጊ ኣብ ዝነበረ ቃልሲ ወሰናይ እጃማ እንዳበርከተት ዝፀንሐትን  20, ጉንበት 1983 ዓ/ም ሰራዊት ኢህወደግ ኣዲሰ ኣበባ እትቆፃፀር ግብኣተ - መርየት ደርግ ዝተበሰረሉ ኣብዚ ታሪካዊ በዓቲ እዙይ እዩ። እቲ በዓቲ መጀመርያ ንእሽተን እያ ነይራ። ደሓር ግና ውድብ ምስ ኣፅነዐቶ ብመሽናትን ሓይሊ ሰብን ተፈልፊሉ ዝተሰርሐ በዓቲ እዩ። እቲ ማእኸል ፈነወ እንትስራሕ ህዝቢ ከባቢ ጣብያ ስምረት ዓብይ እጃም ከም ዝነበሮ ኣማሓደሪ ጣብያ ዝኾኑ ኣይተ ወልዱ ሃ/ስላሴ  ከምዚ ብምባል ይገልፁ። “ህዝቢ ዓንዲ ሑቐ ቓልሲ ነይሩ ምባል ይከኣል እዩ።ንኣብነት ነቲ ስራሕ ዝሕግዝ መሽናትን ጀነሬተራትን ብማእገር ፀይሩ  የጓዕዓዝ ነይሩ ፤ ከምኡ'ውን ፀላኢ ነቲ ቦታ ከይኸሽፎ ምሽጥር ኣብ ምሕላውን ስንቂን ዕጥቅን ኣብ ምቅራብን ንነብሰይን ንደቀን ከይበለ ምሉእ ሓገዝ ይገብር ነይሩ።” ስለዚ ህዝቢ ጣብያ ስምረት ዓብዪ እጃም ከም ዘበርከተ እዮም ዝዛረቡ።

    ሕዚ ዘለዎ ኩነታት፡- ኣብዚ ሕዚ እዋን ታሪካዊ ቦታ እዚኹላ ተኣምር ይስረሐሉ ዝነበረ ምዃኑ ዝሕብር ኩነታት ከም ዘየለን እኳደኣስ ናይ ጠለ-በጊዕ መውዓልን መሕደርን በዓቲ ከይኑ ይርከብ። ስለዚ ዝምልከቶም ኣካላት ትኹረት ክህብሉን ዝግባእ ክንክንን ልምዓትን ተገይርሉ እቲ ሓዱሽ ወለዶ እውን ክመሃረሉ እንዝግበር ዝብል ርእይቶ ነበርቲ እቲ ከባቢን ጉጅለ መፅናዕትን እዩ።

     

    © 2015 TIGRAY MARTYRS’ MEMORIAL MONUMENT CENTER . All Rights Reserved. Designed By JoomShaper

    Please publish modules in offcanvas position.